سئوی وردپرس یعنی تنظیم سایت وردپرسی طوری که گوگل بتواند صفحه‌هایش را پیدا کند، بفهمد درباره چیست و به کسی که دنبال همین موضوع است نشانش بدهد. بیشتر کار در محتوای خود صفحه است، ولی چند تنظیم فنی هم هست که اگر اشتباه باشد، محتوای خوب هم دیده نمی‌شود. این راهنما هشت‌تای مهم را برای سایت فارسی مرور می‌کند: نشانی صفحه، عنوان و توضیح، نقشهٔ سایت، صفحه‌های بی‌ارزش، حروف فارسی، تصویر، سرعت و هاست.
گوگل از کجا می‌داند سایت شما چیست؟
گوگل صفحه‌های سایت را با یک ربات (Googlebot) می‌خزد، متن و پیوندها را می‌خواند و آن‌ها را در فهرست خودش نگه می‌دارد. وقتی کسی جست‌وجو می‌کند، از میان صفحه‌های فهرست‌شده آن‌هایی را نشان می‌دهد که به نظرش بیشتر به پرسش جواب می‌دهند. پس سه چیز لازم است: ربات بتواند صفحه را باز کند، صفحه قابل فهم باشد، و محتوایش به سؤال جواب بدهد.
در ایران تقریباً همه از گوگل استفاده می‌کنند. طبق آمار Statcounter در ژوئیهٔ ۲۰۲۶ سهم گوگل از جست‌وجوهای ایران حدود ۹۹ درصد بوده است. این عدد را Statcounter از شبکهٔ سایت‌های خودش می‌شمارد، پس برای مرتبهٔ بزرگی خوب است، نه برای اعشار. به همین دلیل این راهنما فقط دربارهٔ گوگل است.
۱. نشانی صفحه: پیوندهای یکتا
در «تنظیمات ← پیوندهای یکتا» گزینهٔ «نام نوشته» را انتخاب کنید. نشانی هر مطلب فقط نام همان مطلب را دارد، بدون شماره و تاریخ.
دربارهٔ نام فارسی یا لاتین مطلب، راهنمای گوگل دربارهٔ ساختار نشانی می‌گوید:
- از واژه‌های زبان مخاطب در نشانی استفاده کنید (و در صورت لزوم معادل نوشتاری لاتینشان).
- نویسه‌های غیر ASCII باید با UTF-8 کدگذاری شوند. مرورگر آن را فارسی نشان می‌دهد، ولی وقتی نشانی را کپی می‌کنید، به شکل
%D8%B3...درمی‌آید. - کلمه‌ها را با خط تیره جدا کنید، نه زیرخط و نه بدون فاصله.
هر دو شیوه کار می‌کنند. نشانی لاتین کوتاه‌تر است و در پیام‌رسان‌ها خواناتر کپی می‌شود. نشانی فارسی برای خواننده معنی دارد. مهم این است که یکی را انتخاب کنید و در کل سایت ثابت نگه دارید.
سه اشتباه رایج در نشانی فارسی:
- نیم‌فاصله در نشانی. نیم‌فاصله نامرئی است و در نشانی به
%E2%80%8Cتبدیل می‌شود. جای آن خط تیره بگذارید. - حروف عربی. عنوانی که با «ي» یا «ك» تایپ شده، نشانی متفاوتی از همان عنوان با «ی» و «ک» می‌سازد. گاهی هر دو باز می‌شوند و گوگل دو نشانی برای یک مطلب می‌بیند.
- رقم فارسی در نشانی.
۱۰و10دو نشانی جدا هستند. در نشانی ارقام لاتین بنویسید.
نشانی مطلب منتشرشده را فقط برای سئو عوض نکنید. اگر مجبور شدید، نشانی قدیمی را با ریدایرکت ۳۰۱ به نشانی تازه ببرید تا رتبه و لینک‌ها از دست نروند.
۲. عنوان سئو و توضیح متا
عنوان سئو همان چیزی است که در نتیجهٔ گوگل به‌صورت لینک آبی دیده می‌شود. توضیح متا متنی است که زیرش می‌آید.
عنوان:
- موضوع اصلی را اول بنویسید. در عنوان بلند، آخر آن بریده می‌شود، نه اولش.
- هر صفحه عنوان یکتا بخواهد. عنوان تکراری یعنی گوگل نمی‌داند کدام صفحه برای کدام جست‌وجوست.
- عنوان را با یک واژهٔ لاتین یا عدد شروع و تمام نکنید. در چینش دوسویه (فارسی و لاتین کنار هم) ممکن است ترتیب در بعضی محیط‌ها به‌هم بخورد. «سرعت وردپرس: ۵ کار در یک روز» امن است، «WordPress سرعت» نه.
توضیح متا:
- راهنمای گوگل دربارهٔ snippet می‌گوید گوگل بیشتر از محتوای خود صفحه برای ساختن خلاصه استفاده می‌کند و فقط وقتی توضیح متا را برمی‌دارد که آن را برای کاربر دقیق‌تر بداند. پس توضیح متا تضمین نمی‌شود و تأثیر مستقیم بر رتبه ندارد.
- ولی برای صفحه‌های مهم نوشتنش می‌ارزد: وقتی گوگل آن را انتخاب کند، شما تعیین می‌کنید کاربر چه جمله‌ای می‌بیند. یک جملهٔ مشخص بنویسید که بگوید صفحه چه چیزی دارد.
- فیلد «کلمهٔ کلیدی» در جعبه‌های سئو فقط برای بررسی خودکار است و برچسبی در صفحه نمی‌گذارد.
۳. نقشهٔ سایت و Search Console
از وردپرس ۵٫۵ به بعد نقشهٔ سایت به‌صورت خودکار در /wp-sitemap.xml ساخته می‌شود. مطالب، برگه‌ها، دسته‌ها و صفحهٔ نویسنده‌ها در آن هستند و نشانی‌اش را وردپرس در robots.txt هم می‌نویسد. افزونهٔ جداگانه لازم نیست.
دو نکته:
- اگر در «تنظیمات ← خواندن» بخش «نمایش به موتورهای جستجو» تیک «از موتورهای جستجو درخواست کن تا محتوای سایت را بررسی نکنند» روشن باشد، نقشهٔ سایت هم خاموش می‌شود. در سایت تازه‌راه‌اندازی‌شده اول همین را بررسی کنید، چون هنگام ساخت سایت اغلب عمداً روشن می‌شود و بعد فراموش می‌شود.
- طبق راهنمای وردپرس، حذف صفحه‌های noindex از نقشه کار خودتان است: یا با افزونه، یا با کد، یا دستی.
نشانی نقشه را در Google Search Console ثبت کنید. این ابزار رایگان به شما نشان می‌دهد کدام صفحه‌ها فهرست شده‌اند، با چه عبارت‌هایی دیده شده‌اید و کدام صفحه خطا دارد. برای اینکه ببینید سئوی کارتان نتیجه داده یا نه، این تنها منبع واقعی است.
۴. صفحه‌هایی که نباید در گوگل باشند
وردپرس برای هر نویسنده، هر ماه و هر برچسب یک صفحهٔ بایگانی می‌سازد. در سایت کوچک، این صفحه‌ها همان مطلب‌های صفحه‌های دیگرند با عنوانی دیگر. بهتر است گوگل آن‌ها را فهرست نکند (noindex)، ولی لینک‌هایشان را دنبال کند.
قاعدهٔ عملی:
| صفحه | پیشنهاد |
|---|---|
| بایگانی نویسنده، در سایتی که فقط یکی دو نفر می‌نویسند | noindex |
| بایگانی تاریخ (ماه و سال) | noindex |
| برچسب‌ها | noindex، مگر هر برچسب را مثل یک دسته با توضیح خودش مدیریت کنید |
| دسته‌ها | index، چون مثل صفحهٔ موضوعی هستند |
| صفحهٔ پیوست رسانه | خاموش یا ریدایرکت به خود مطلب |
وردپرس گزینه‌ای برای خاموش کردن صفحهٔ پیوست دارد، ولی در بعضی سایت‌ها هنوز روشن است. یک نشانی پیوست را در مرورگر باز کنید و ببینید چه می‌شود.
۵. حروف و نویسه‌های فارسی
این بخش مخصوص سایت فارسی است و در راهنماهای انگلیسی نمی‌آید.
- ی و ک عربی. بعضی صفحه‌کلیدها و متن‌های قدیمی «ي» و «ك» می‌سازند. در متن صفحه فقط حروف فارسی (ی و ک) بگذارید. اگر محتوای قدیمی دارید، با «جست‌وجو و جایگزینی» پایگاه‌داده یا افزونه‌ای که فارسی‌سازی می‌کند اصلاحش کنید.
- نیم‌فاصله. «میخواهم» و «میخواهم» برای خواننده فرق دارد. برای گوگل معمولاً یکی حساب می‌شود، ولی کاربران هر دو شکل را تایپ می‌کنند. در متن شکل درست را بنویسید و در Search Console ببینید مردم چه شکلی را جست‌وجو می‌کنند.
- نوشتاری یا گفتاری. «چگونه» و «چطور» هر دو در جست‌وجو هستند، و «چجوری» هم. متن را معیار بنویسید و اگر شکل گفتاری غالب بود، در یک زیرعنوان یا پرسش متداول بیاورید.
- فارسی یا لاتین. پرسش‌های فنی و نام برندها اغلب لاتین‌اند: «وردپرس» و «wordpress». اسم لاتین را یک بار در متن بیاورید، بدون تکرار اضافه.
برای انتخاب کلمهٔ کلیدی، قبل از نوشتن صفحه، عبارت را در گوگل تایپ کنید و پیشنهادهای خودکار و بخش «سؤال‌های مرتبط» را ببینید. این ساده‌ترین راه برای فهمیدن این است که مردم چه شکلی از پرسش را تایپ می‌کنند.
۶. تصویر
- متن جایگزین (alt). برای هر تصویر مهم یک جملهٔ کوتاه بنویسید که تصویر را برای کسی که نمی‌بیند توصیف کند. این به دسترس‌پذیری کمک می‌کند و گوگل هم از آن برای فهم تصویر استفاده می‌کند.
- اندازه. تصویر ۴ مگابایتی گوشی را مستقیم بارگذاری نکنید. قبلش به عرض واقعی نمایش کوچک و WebP کنید.
- نام فایل.
cafe-menu.webpبهتر ازIMG_2093.jpgاست.
۷. سرعت
بیشتر کاربران ایرانی با موبایل و اینترنت متوسط وارد می‌شوند. سایتی که دیر باز شود، هم کاربر را از دست می‌دهد و هم در بررسی‌های سرعت گوگل ضعیف می‌شود. چند علت رایج در سایت فارسی:
- چند وزن از یک فونت فارسی، آن هم با فایل TTF سنگین. یک یا دو وزن WOFF2 کافی است.
- افزونهٔ زیاد و اسلایدر سنگین. هر کدام کد اضافه است.
- بدون کش و بدون فشرده‌سازی.
راه‌حل‌ها را در افزایش سرعت سایت وردپرس: ۱۲ روش عملی قدم‌به‌قدم نوشته‌ایم.
۸. هاست و دسترسی ربات گوگل
این بخش در بحث سئو کمتر دیده می‌شود، ولی برای سایت ایرانی مهم است.
- ربات گوگل از بیرون ایران می‌آید. بعضی هاست‌ها یا تنظیمات فایروال فقط IP ایرانی را قبول می‌کنند (برای مقابله با حملهٔ DDoS). نتیجه: سایت در ایران باز می‌شود، ولی گوگل نمی‌تواند آن را بخزد. نشانه‌اش خطای ۴۰۳ یا timeout در URL Inspection در Search Console است.
- قطعی اینترنت بین‌المللی. طبق مستندات گوگل، خطای شبکه و DNS مثل خطای ۵xx دیده می‌شود: خزش فوراً کند می‌شود و نشانی‌هایی که مدتی در دسترس نباشند، از فهرست خارج می‌شوند. سایتی که روی هاست داخلی است، در قطعی بین‌المللی برای گوگل در دسترس نیست و بازگشت رتبه تا خزش دوباره طول می‌کشد.
انتخاب بین هاست داخلی و خارجی دو طرف دارد: داخلی برای کاربر ایرانی سریع‌تر است، خارجی برای ربات گوگل پایدارتر. راهنمای انتخاب هاست وردپرس این مقایسه را کامل‌تر آورده است.
چه چیزهایی برای سایت ایرانی کار نمی‌کند؟
بعضی توصیه‌های سئوی انگلیسی برای کسب‌وکار ایرانی عملی نیست:
- Google Business Profile برای کسب‌وکارهای ایران پشتیبانی نمی‌شود. برای نقشه، جایگزین‌های داخلی مثل نشان و بلد را ببینید.
- Google Merchant Center برای فروشندگان ایرانی در دسترس نیست. نمایش محصول در گوگل شاپینگ از این راه ممکن نیست.
این‌ها را می‌گوییم تا وقت صرف توصیه‌ای نکنید که از اول ممکن نیست.
سئو در ویسا
سایت‌های ویسا ماژول سئوی فارسی دارند که وقتی افزونهٔ سئوی دیگری فعال نباشد، کار می‌کند:
- تنظیمات ← سئو: قالب عنوان صفحه‌ها (با متغیرهایی مثل عنوان، نام سایت و جداکننده)، عنوان و توضیح صفحهٔ اصلی، تصویر پیش‌فرض اشتراک‌گذاری، کد تأیید گوگل و بینگ، و اطلاعات کسب‌وکار برای گوگل (شرکت یا کسب‌وکار محلی با نشانی).
- noindex بایگانی‌ها: بایگانی نویسنده و تاریخ به‌صورت پیش‌فرض noindex هستند، و برچسب‌ها اختیاری است. این صفحه‌ها از نقشهٔ سایت هم حذف می‌شوند.
- جعبهٔ «سئوی فارسی» در ویرایش مطلب، برگه و محصول: عنوان سئو، توضیح متا، کلمهٔ کلیدی، noindex و canonical، پیش‌نمایش نتیجهٔ گوگل و فهرست بررسی. بررسی‌ها فارسی‌محورند: «ي/ك» عربی با «ی/ک» یکی حساب می‌شود، ارقام فارسی و لاتین یکی‌اند، و «قهوهٔ تازه» و «قهوه تازه» یکسان دیده می‌شود. اعدادی مثل «۳۰ تا ۶۰ حرف برای عنوان» راهنمای خود ابزارند، نه قانون گوگل.
- آرا: دکمهٔ «پیشنهاد آرا» برای عنوان و توضیح، و در «آرا ← سئوی سایت» فهرستی از همهٔ مطلب‌ها با امتیاز. آرا فقط فیلد خالی را پر می‌کند و متنی را که کسی نوشته بازنویسی نمی‌کند. نشانی مطلب منتشرشده هرگز خودکار عوض نمی‌شود.
- از Yoast بیایید؟ اگر Yoast را غیرفعال کنید (حذف نکنید)، داده‌های عنوان و توضیح آن به ماژول ویسا منتقل می‌شود.
این ماژول چیزی از کار شما را جایگزین نمی‌کند: عنوان و توضیح خوب را کسی باید بنویسد.
چک‌لیست سئوی وردپرس
- پیوندهای یکتا روی «نام نوشته» است.
- نشانی‌ها بدون نیم‌فاصله و با خط تیره‌اند.
- هر صفحهٔ مهم عنوان و توضیح یکتا دارد.
- نقشهٔ سایت در Search Console ثبت شده است.
- گزینهٔ «نمایش به موتورهای جستجو» در «تنظیمات ← خواندن» خاموش است.
- بایگانی نویسنده، تاریخ و برچسب noindex است.
- متن‌ها با ی و ک فارسی نوشته شده‌اند.
- تصویرها متن جایگزین دارند و فشرده‌اند.
- صفحهٔ اصلی روی موبایل در چند ثانیه باز می‌شود.
- یک نشانی را با URL Inspection در Search Console آزمایش کرده‌اید و ربات گوگل به سایت می‌رسد.
سؤالات متداول
برای سئوی وردپرس افزونه لازم است؟
لازم نیست، ولی یک ابزار برای نوشتن عنوان و توضیح هر صفحه و کنترل noindex لازم است. افزونه‌ای مثل Yoast یا Rank Math یا ماژول سئوی خود هاست این کار را می‌کنند. دو افزونهٔ سئو را هم‌زمان فعال نکنید، چون برچسب‌ها تکراری می‌شوند.
چقدر طول می‌کشد تا نتیجه ببینم؟
زمان مشخصی نمی‌شود گفت. گوگل باید صفحه را بخزد، فهرست کند و رتبه بدهد. در Search Console می‌توانید ببینید صفحه چه زمانی فهرست شده و با چه عبارت‌هایی نمایش گرفته است.
سئو و سرعت سایت چه ارتباطی دارند؟
سرعت یکی از عامل‌هاست، نه تنها عامل. صفحهٔ کند کاربر را می‌پراند و تجربهٔ بد می‌سازد، ولی صفحهٔ سریع با محتوای ضعیف هم رتبه نمی‌گیرد.
آیا باید نشانی‌های قدیمی را فارسی کنم؟
نه، فقط برای سئو. تغییر نشانی صفحه‌ای که ایندکس شده ریسک دارد. اگر مجبورید، نشانی قدیمی را با ریدایرکت ۳۰۱ به نشانی تازه ببرید.
سایت من در گوگل نیست. اول چه چیزی را بررسی کنم؟
سه چیز: تیک «از موتورهای جستجو درخواست کن تا محتوای سایت را بررسی نکنند» در «تنظیمات ← خواندن»، ثبت سایت در Search Console، و باز شدن سایت برای ربات گوگل (هاست IP خارجی را نبندد). بعد با URL Inspection یک صفحه را آزمایش کنید.
منابع
- Google Search Central، «URL structure best practices».
- Google Search Central، «Snippets and meta descriptions».
- Google Search Central، «HTTP status codes, and network and DNS errors».
- WordPress Core، «XML Sitemaps in WordPress 5.5».
- Statcounter، سهم موتورهای جست‌وجو در ایران، ژوئیهٔ ۲۰۲۶.
- راهنمای Google Business Profile و راهنمای Merchant Center.
- بخش «سئو در ویسا» از روی ماژول‌های سئوی ویسا نوشته شده است.
حجت حسینی توسعه‌دهندهٔ وردپرس، برنامه‌نویس PHP و مدیر سیستم است. کارش نوشتن افزونه و قالب اختصاصی وردپرس، بهینه‌سازی سرعت سایت‌های وردپرسی و فروشگاه‌های ووکامرس، راه‌اندازی و نگهداری سرورهای لینوکس و کانتینرها با Docker و Kubernetes، و طراحی بکاپ و امنیت سایت است. در این وبلاگ از همین تجربه‌ها می‌نویسد: چطور سایت وردپرسی را بسازیم، سریع کنیم و سالم نگه داریم.