بکاپ سایت را معمولاً روزی جدی می‌گیریم که دیگر دیر شده است: به‌روزرسانی یک افزونه سایت را از کار انداخته، سایت آلوده شده یا کسی اشتباهی صفحه‌ای را پاک کرده است. در آن لحظه فقط یک سؤال مهم است: آخرین نسخهٔ سالم سایت کجاست و چقدر سریع برمی‌گردد؟
این راهنما توضیح می‌دهد بکاپ وردپرس دقیقاً از چه تشکیل شده، هر چند وقت یک‌بار لازم است، کجا باید نگهش دارید و چطور برش گردانید.
بکاپ وردپرس از چه تشکیل شده است؟
طبق راهنمای رسمی بکاپ وردپرس، برای برگرداندن کامل یک سایت معمولی به هر دو بخش زیر نیاز دارید:
| بخش | چه چیزی در آن است | اگر نباشد |
|---|---|---|
| دیتابیس | نوشته‌ها، برگه‌ها، دیدگاه‌ها، کاربران، تنظیمات، سفارش‌ها و محصولات ووکامرس | سایت خالی بالا می‌آید یا اصلاً بالا نمی‌آید |
| فایل‌ها | پوشهٔ uploads (تصاویر و فایل‌ها)، قالب‌ها، افزونه‌ها، wp-config.php | متن هست ولی تصاویر و ظاهر سایت از دست رفته‌اند |
دیتابیس بیرون از پوشهٔ وردپرس است، پس دانلود کردن فایل‌های سایت آن را شامل نمی‌شود. دیتابیس جداگانه به یک فایل .sql خروجی گرفته می‌شود و برای بازیابی دوباره در MySQL یا MariaDB وارد می‌شود.
هر چند وقت یک‌بار بکاپ لازم است؟
جواب به این بستگی دارد که اگر امروز سایت را از دست بدهید، چقدر کار از دست می‌رود. WordPress.org دو حالت را پیشنهاد می‌کند:
- سایت‌های کوچک با تغییر کم، مثل سایت معرفی کسب‌وکار یا رزومه: حدود هفته‌ای یک بار.
- سایت‌های پرتغییر، مثل وبلاگ فعال یا فروشگاه: هر روز. در فروشگاه، از دست دادن یک روز داده یعنی از دست دادن سفارش‌های واقعی مشتری.
جدا از برنامهٔ منظم، پیش از هر کار پرخطر یک بکاپ دستی بگیرید: به‌روزرسانی وردپرس، قالب یا افزونهٔ مهم، تغییر قالب، کار مستقیم روی دیتابیس و انتقال سایت.
بکاپ را کجا نگه داریم؟
بکاپی که فقط روی همان سروری است که سایت روی آن است، در بدترین روز همراه سایت از دست می‌رود. WordPress.org پیشنهاد می‌کند سه تا پنج نسخهٔ اخیر را نگه دارید و آن‌ها را در جاهای مختلف ذخیره کنید؛ مثلاً روی سرور، در فضای ابری و روی کامپیوتر خودتان.
یک قاعدهٔ ساده برای به خاطر سپردن:
- چند نسخه: فقط آخرین بکاپ را نگه ندارید. اگر سایت چند روز پیش آلوده شده باشد، بکاپ دیروز هم آلوده است.
- چند جا: دست‌کم یک نسخه بیرون از سرور سایت.
- نسخهٔ سالم مشخص: بدانید کدام نسخه مال پیش از مشکل است. بکاپ‌ها را با تاریخ نام‌گذاری کنید.
بکاپ گرفتن روی هاست معمولی
روی هاست معمولی سه راه دارید:
- ابزار بکاپ کنترل‌پنل هاست (مثل cPanel یا DirectAdmin)، اگر هاست شما آن را فعال کرده باشد.
- افزونهٔ بکاپ که فایل‌ها و دیتابیس را زمان‌بندی‌شده بکاپ بگیرد و ترجیحاً به فضای ابری بفرستد. افزونه را فقط از مخزن رسمی وردپرس یا سایت سازنده بگیرید.
- دستی: خروجی دیتابیس از phpMyAdmin و دانلود پوشهٔ wp-content با FTP.
هر راهی که انتخاب کنید، WordPress.org توصیه می‌کند حتی با بکاپ خودکار، هر از گاهی دستی بکاپ بگیرید تا مطمئن شوید روند خودکار واقعاً کار می‌کند.
بکاپ در ویسا
در ویسا بکاپ خودکار جزو هر پلن است و از فایل‌ها و دیتابیس سایت گرفته می‌شود. برنامهٔ هر پلن در آبان ۱۴۰۵:
| پلن | بکاپ خودکار | نسخه‌هایی که نگه داشته می‌شوند | بکاپ دستی هم‌زمان |
|---|---|---|---|
| پایه | هفتگی | ۳ نسخهٔ آخر | ۱ |
| حرفه‌ای | هر شب | ۴ شب آخر، و شنبه‌ها و سه‌شنبه‌های ۲ هفتهٔ اخیر | ۳ |
| تجاری | هر شب | ۴ شب آخر، و شنبه‌ها و سه‌شنبه‌های ۴ هفتهٔ اخیر | ۷ |
چند نکتهٔ عملی:
- پیش از تغییر مهم، از بخش بکاپ‌های داشبورد یک بکاپ دستی بسازید. بکاپ دستی ۴۸ ساعت می‌ماند و بعد خودکار پاک می‌شود.
- بازیابی از همان داشبورد و بدون تیکت انجام می‌شود (راهنمای بکاپ و بازیابی).
- نسخهٔ بیرونی: از ناحیهٔ کاربری می‌توانید دیتابیس و پوشهٔ uploads (تصاویر و فایل‌های آپلودشده) هر بکاپ را دانلود کنید و یک نسخه پیش خودتان نگه دارید. این دو بخش همان چیزی است که محتوای سایت شما را می‌سازد.
چطور سایت را از بکاپ برگردانیم؟
ترتیب بازیابی برعکس بکاپ گرفتن است. WordPress.org پیشنهاد می‌کند اول فایل‌ها و بعد دیتابیس را برگردانید:
- علت را پیدا کنید. اگر سایت آلوده شده، بدانید از چه زمانی؛ وگرنه نسخهٔ آلوده را برمی‌گردانید.
- از وضعیت فعلی هم بکاپ بگیرید. شاید بعداً به سفارش‌ها یا دیدگاه‌های امروز نیاز داشته باشید.
- نسخهٔ سالم را انتخاب کنید و فایل‌ها را برگردانید.
- دیتابیس را برگردانید. اگر اطلاعات اتصال دیتابیس عوض شده،
wp-config.phpرا با مقادیر جدید به‌روز کنید. - سایت را امتحان کنید: صفحهٔ اصلی، ورود به پیشخوان، یک فرم، و در فروشگاه یک سفارش آزمایشی.
- سفارش‌های از دست رفته را بررسی کنید. در فروشگاه، سفارش‌هایی که بین زمان بکاپ و زمان بازیابی ثبت شده بودند را از ایمیل‌ها یا پنل درگاه پرداخت پیدا کنید.
در ویسا مراحل ۳ و ۴ با انتخاب نسخه در داشبورد یکجا انجام می‌شود.
اشتباه‌های رایج
- بکاپ فقط روی همان سرور. اگر سرور از دست برود، بکاپ هم از دست رفته است.
- فقط یک نسخه. مشکل‌هایی مثل آلودگی معمولاً چند روز بعد دیده می‌شوند.
- بکاپ فقط از فایل‌ها یا فقط از دیتابیس. برای بازیابی کامل هر دو لازم است.
- هیچ‌وقت امتحان نکردن بازیابی. دست‌کم یک بار، روی یک سایت آزمایشی، بازیابی را تمرین کنید.
سؤالات متداول
بکاپ کامل وردپرس چقدر حجم دارد؟
بیشتر حجم مال پوشهٔ uploads است، یعنی تصاویر و فایل‌هایی که آپلود کرده‌اید. دیتابیس یک سایت معمولی معمولاً کوچک است؛ در فروشگاه‌های پرسفارش بزرگ‌تر می‌شود. فشرده‌سازی تصاویر پیش از آپلود، هم سایت را سریع‌تر می‌کند و هم بکاپ را سبک‌تر (افزایش سرعت سایت وردپرس).
بکاپ خودکار هاست کافی است؟
برای بیشتر سایت‌ها پایهٔ خوبی است، به شرط اینکه بدانید چند نسخه و تا چند روز نگه داشته می‌شود و خودتان بتوانید برش گردانید. یک نسخهٔ بیرون از هاست هم نگه دارید. در راهنمای انتخاب هاست وردپرس نوشته‌ایم پیش از خرید هاست دربارهٔ بکاپ چه بپرسید.
پیش از انتقال سایت به هاست جدید هم بکاپ لازم است؟
بله، و مهم‌ترین بکاپ همین است. مراحل کامل را در انتقال سایت وردپرس به هاست جدید آورده‌ایم.
منابع
- WordPress.org، راهنمای بکاپ وردپرس، دیده‌شده در ۱۰ آبان ۱۴۰۵.
- صفحهٔ قیمت‌های ویسا، برنامهٔ بکاپ هر پلن، آبان ۱۴۰۵.
- تصویر شاخص: Patrick Lindenberg، Endangered technic، Unsplash از طریق Wikimedia Commons، CC0.
حجت حسینی توسعه‌دهندهٔ وردپرس، برنامه‌نویس PHP و مدیر سیستم است. کارش نوشتن افزونه و قالب اختصاصی وردپرس، بهینه‌سازی سرعت سایت‌های وردپرسی و فروشگاه‌های ووکامرس، راه‌اندازی و نگهداری سرورهای لینوکس و کانتینرها با Docker و Kubernetes، و طراحی بکاپ و امنیت سایت است. در این وبلاگ از همین تجربه‌ها می‌نویسد: چطور سایت وردپرسی را بسازیم، سریع کنیم و سالم نگه داریم.