انتخاب بین وردپرس و سایت‌ساز در اصل یک سؤال ساده دارد: کارهای فنی سایت را چه کسی انجام می‌دهد؟ اگر برنامه‌نویس یا وقت کافی برای نگهداری سرور دارید، وردپرس روی هاست معمولی آزادی کامل می‌دهد. اگر می‌خواهید سایت زود آماده شود و درگیر نصب، سرور و بکاپ نشوید، سایت‌ساز انتخاب منطقی‌تری است. راه سومی هم هست: سایت‌سازی که خودش روی وردپرس ساخته شده. هر سه را در هشت معیار کنار هم گذاشته‌ایم تا با توجه به وضعیت خودتان انتخاب کنید.
سه راه ساخت سایت، از وردپرس تا سایت‌ساز وردپرسی
وردپرس سیستم مدیریت محتوای متن‌باز است. آن را روی هاست نصب می‌کنید و از پیشخوانش صفحه، نوشته و محصول می‌سازید. خود نرم‌افزار رایگان است، اما هاست، دامنه، نصب و نگهداری آن با شماست.
سایت‌ساز سرویسی آماده است. میزبانی، ابزار طراحی و نگهداری فنی را یک‌جا می‌دهد و شما محتوا و ظاهر سایت را می‌سازید. سایت‌سازها دو نوع‌اند:
- سایت‌ساز بسته: با نرم‌افزار اختصاصی خود سرویس کار می‌کند و فقط امکاناتی را دارید که آن سرویس یا بازار افزونهٔ خودش می‌دهد.
- سایت‌ساز وردپرسی: سایت شما وردپرس استاندارد است. نصب، سرور، SSL و بکاپش را سرویس انجام می‌دهد و افزونه‌ها و قالب را خودتان انتخاب و به‌روز می‌کنید.
وردپرس در ایران بسیار رایج است. به گفتهٔ مدیرعامل راست‌چین در گزارشی که زومیت منتشر کرده، حدود ۵۰ درصد سایت‌های ایرانی وردپرسی‌اند. همچنین حدود ۴۰ درصد از ۲۸۹ هزار فروشگاه آنلاین فعال کشور روی وردپرس ساخته شده‌اند (زومیت، اردیبهشت ۱۴۰۴). این عددها را یک فروشندهٔ محصولات وردپرسی اعلام کرده و روش شمارش در خبر نیامده است. برای همین آن‌ها را برآورد بازار بدانید، نه آمار رسمی. اگر با تعریف پایه‌ای سایت‌ساز آشنا نیستید، اول سایت‌ساز چیست را بخوانید.
مقایسهٔ سه مسیر در یک جدول
جدول زیر سه مسیر رایج را در هشت معیار مقایسه می‌کند. این مطلب را تیم ویسا نوشته و ستون آخر جدول محصول خود ماست. برای وردپرس روی هاست به راهنمای رسمی وردپرس و گزارش‌های زومیت استناد کرده‌ایم و دربارهٔ سایت‌سازهای بسته ویژگی‌های کلی این نوع سرویس را آورده‌ایم. دربارهٔ ویسا فقط چیزی را نوشته‌ایم که در صفحه‌های امکانات، قیمت‌ها، سؤالات متداول، قالب‌ها و راهنمای ویسا آمده است.
| معیار | وردپرس روی هاست معمولی | سایت‌ساز بسته | سایت‌ساز وردپرسی ویسا |
|---|---|---|---|
| راه‌اندازی | با خودتان یا نصب‌کنندهٔ خودکار هاست | سریع، با قالب آماده | خودکار؛ ویسا وردپرس و SSL را نصب می‌کند |
| دانش فنی لازم | هاست، دیتابیس، SSL و DNS | کم | کم؛ پیشخوان وردپرس، و برای دامنهٔ اختصاصی یک تنظیم DNS با راهنما |
| سرور و SSL | سرور با هاست؛ انتخاب هاست و فعال‌سازی SSL با شما | با سرویس | با ویسا |
| بکاپ | بسته به هاست؛ بررسی و تنظیمش با خودتان | بسته به سرویس | خودکار هفتگی یا هر شب، به‌علاوهٔ بکاپ دستی |
| افزونه و قالب | هر افزونه و قالب وردپرسی | امکانات سرویس و بازار افزونهٔ خودش | هر افزونه و قالب وردپرسی؛ ووکامرس در پلن تجاری |
| بردن سایت به جای دیگر | آسان | وابسته به خروجی‌ای که سرویس می‌دهد | با ابزارهای معمول وردپرس |
| دسترسی به سرور | کامل | ندارید | ندارید؛ تنظیمات خاص سرور با هماهنگی پشتیبانی |
| هزینه | هاست، لایسنس‌ها و وقت خودتان | اشتراک ماهانه | از ۳۱۹٬۰۰۰ تومان در ماه (آبان ۱۴۰۵، بدون مالیات) |
وردپرس روی هاست معمولی بیشترین کنترل را می‌دهد و بیشترین کار را هم از شما می‌خواهد. سایت‌ساز بسته ساده است، ولی شما را به امکانات و خروجی همان سرویس محدود می‌کند. سایت‌ساز وردپرسی بیشتر مزیت‌های هر دو را دارد. در عوض دسترسی مستقیم به سرور ندارید، اشتراک ماهانه می‌دهید و بعضی امکانات، مثل ووکامرس، به پلن بستگی دارد.
وردپرس روی هاست معمولی چه کارهایی را به شما می‌سپارد؟
وردپرس روی هاست معمولی بعد از نصب هم کار دارد. راهنمای رسمی امنیت وردپرس چند کار را لازم می‌داند (WordPress.org):
- به‌روز نگه داشتن هستهٔ وردپرس: طبق همین راهنما، نسخه‌های قدیمی وردپرس دیگر به‌روزرسانی امنیتی نمی‌گیرند. وقتی حفره‌ای وصله می‌شود، اطلاعات سوءاستفاده از آن تقریباً حتماً عمومی شده است.
- به‌روز نگه داشتن افزونه‌ها: افزونه‌ها همیشه باید به‌روز باشند و هر افزونه‌ای که استفاده نمی‌کنید باید پاک شود.
- بکاپ منظم: از داده‌های سایت، از جمله دیتابیس MySQL، مرتب بکاپ بگیرید.
- انتخاب هاست قابل‌اعتماد: هاستی که نرم‌افزارهای سرورش به‌روز باشد و راه مطمئنی برای بکاپ و بازگردانی داشته باشد.
افزونه‌ها یکی از ریسک‌های رایج سایت وردپرسی‌اند. نمونه‌اش افزونهٔ Kaswara Modern VC است. به گزارش زومیت، سازندگانش آن را رها کردند و هیچ نسخه‌ای از آن وصله نشد. با همین حفره، مهاجم می‌توانست فایل جاوااسکریپت مخرب بارگذاری کند و کنترل سایت را بگیرد (زومیت، تیر ۱۴۰۱). مدیر سایت وردپرسی باید چنین خبرهایی را دنبال کند و افزونه‌های رهاشده را خودش تشخیص دهد. این کار در سایت‌ساز وردپرسی هم با شماست، چون افزونه‌ها را خودتان انتخاب می‌کنید. بکاپ خودکار فقط برگشتن را آسان‌تر می‌کند.
نکتهٔ دیگر محصولات رایگان بی‌پشتیبانی است. مدیرعامل راست‌چین در همان گزارش، استفاده از محصولات رایگان به‌جای نسخهٔ پرمیوم را یکی از مسائل اصلی وردپرس در ایران دانسته است. به گفتهٔ او، این محصولات پشتیبانی رسمی ندارند و می‌توانند حفرهٔ امنیتی بسازند (زومیت). البته راست‌چین خودش فروشندهٔ نسخه‌های پرمیوم است. اگر می‌خواهید خودتان وردپرس راه بیندازید، آموزش ساخت سایت با وردپرس و راهنمای انتخاب هاست وردپرس قدم‌به‌قدم کمکتان می‌کنند.
سایت‌ساز بسته چه چیزی می‌دهد و چه چیزی می‌گیرد؟
سایت‌ساز بسته سریع‌ترین شروع را دارد. قالب را انتخاب می‌کنید، متن و عکس را عوض می‌کنید و سایت منتشر می‌شود. سرور، امنیت و به‌روزرسانی هم با سرویس است.
هزینه‌اش وابستگی است. قابلیتی که سرویس یا بازار افزونهٔ خودش نداشته باشد، به سایت شما هم اضافه نمی‌شود. اگر روزی بخواهید سایت را جای دیگری ببرید، فقط همان خروجی‌ای را دارید که سرویس اجازه می‌دهد. پیش از ثبت‌نام در هر سایت‌ساز بسته، این سه سؤال را بپرسید:
- اگر بخواهم بروم، محتوا و طراحی سایت را به چه شکلی تحویل می‌گیرم؟
- اگر قابلیتی لازم شد که سرویس ندارد، راهی برای اضافه کردنش هست؟
- دامنه به نام خود من ثبت می‌شود یا به نام سرویس؟
در وردپرس دست‌کم برای محتوا جواب روشن است. ابزار «برون‌بری» (Export) خود وردپرس نوشته‌ها، برگه‌ها، دیدگاه‌ها، فیلدهای سفارشی، دسته‌ها، برچسب‌ها و کاربران را در یک فایل XML تحویل می‌دهد. هر سایت وردپرسی دیگری می‌تواند آن را با ابزار «درون‌ریزی» بخواند (WordPress.org). قالب و تنظیماتش در این فایل نیست. قالب را جدا نصب می‌کنید یا کل سایت را با افزونهٔ انتقال می‌برید.
سایت‌ساز وردپرسی سادگی و آزادی را با هم می‌دهد
سایت‌ساز وردپرسی همان سادگی سایت‌ساز را دارد، ولی سایتی که تحویل می‌گیرید وردپرس کامل است. ویسا از همین نوع است. قالب و پلن را انتخاب می‌کنید و ویسا وردپرس را نصب می‌کند، SSL را فعال می‌کند و سایت آماده را تحویل می‌دهد (امکانات ویسا).
کارهایی که ویسا انجام می‌دهد
- نصب و راه‌اندازی: وردپرس، دیتابیس، وب‌سرور و SSL خودکار آماده می‌شوند.
- SSL رایگان: گواهی امنیتی دامنه و زیردامنه‌ها خودکار صادر و تمدید می‌شود.
- بکاپ خودکار: در پلن پایه هفتگی و در پلن‌های حرفه‌ای و تجاری هر شب. پیش از تغییرهای بزرگ هم از داشبورد ویسا با یک کلیک بکاپ دستی می‌گیرید.
- فضای جدا: هر سایت دیتابیس، فایل‌ها و سهم منابع خودش را دارد و شلوغی سایت‌های دیگر کندش نمی‌کند.
- دستیار «آرا»: دستیار هوش مصنوعی ویسا در پیشخوان وردپرس، که پیش‌نویس مقاله برای وبلاگ سایتتان می‌نویسد.
کارهایی که همچنان با شماست
ویسا وردپرس را از شما نمی‌گیرد، پس بعضی تصمیم‌ها همچنان با خودتان است. متن، عکس و محصولات سایت را خودتان می‌سازید. افزونه‌ها و قالب را خودتان انتخاب می‌کنید و هر افزونه‌ای را که نصب می‌کنید باید به‌روز نگه دارید. دامنهٔ اختصاصی را هم با راهنمای قدم‌به‌قدم وصل می‌کنید.
چه چیزی از وردپرس باقی می‌ماند؟
طبق سؤالات متداول ویسا، سایت‌های ویسا وردپرس استانداردند. هر افزونه یا قالب وردپرسی را از پیشخوان نصب می‌کنید. سایت وردپرسی فعلی‌تان را هم با روش‌های معمول وردپرس منتقل می‌کنید. همین یعنی وابستگی سایت‌ساز بسته را ندارید. اگر روزی خواستید بروید، ابزارهای انتقال وردپرس در دسترستان است.
قیمت پلن‌ها در آبان ۱۴۰۵ ماهانه ۳۱۹٬۰۰۰ تومان برای پایه، ۶۲۹٬۰۰۰ تومان برای حرفه‌ای و ۸۷۹٬۰۰۰ تومان برای تجاری است و مالیات بر ارزش افزوده جداست. درگاه پرداخت از پلن حرفه‌ای فعال است و ووکامرس فقط در پلن تجاری. با پرداخت ۳، ۶ یا ۱۲ ماهه هزینه کمتر می‌شود و ۱۴ روز ضمانت بازگشت وجه هم دارید (قیمت‌ها).
چه زمانی وردپرس روی هاست معمولی انتخاب بهتری است؟
سایت‌ساز برای همه بهترین گزینه نیست. وردپرس روی هاست معمولی در این حالت‌ها منطقی‌تر است:
- برنامه‌نویس یا مدیر سرور دارید و کسی مسئول به‌روزرسانی، امنیت و بکاپ است.
- به دسترسی مستقیم سرور نیاز دارید، مثلاً برای نصب نرم‌افزار خاص یا تغییر تنظیمات وب‌سرور.
- چند ده سایت را یک‌جا مدیریت می‌کنید، مثل آژانس طراحی سایتی که هاست یا سرور خودش را دارد.
- وقت دارید ولی بودجه ندارید، و حاضرید یاد بگیرید و نگهداری را خودتان انجام دهید.
در این حالت‌ها کنترل کامل ارزش وقتی را که صرف نگهداری می‌کنید دارد. فقط هزینهٔ آن وقت را هم در محاسبه بیاورید. مقالهٔ هزینهٔ طراحی سایت بخش‌های این هزینه را یکی‌یکی بررسی کرده است.
چه زمانی سایت‌ساز وردپرسی انتخاب بهتری است؟
برای بیشتر کسب‌وکارهای کوچک و متوسط سایت‌ساز وردپرسی انتخاب بهتری است، به‌خصوص وقتی:
- نیروی فنی ندارید و نمی‌خواهید برای سرور، SSL و بکاپ دنبال کسی بگردید.
- سایت را زود لازم دارید، مثلاً برای شروع کمپین یا معرفی یک خدمت تازه.
- هزینهٔ ماهانهٔ مشخص می‌خواهید، نه هزینه‌های پراکندهٔ هاست، نصب، SSL و بکاپ.
- می‌خواهید بعداً بزرگ شوید، و افزونه یا قالب دیگری اضافه کنید بی‌آنکه سایت را از نو بسازید. فروشگاه ووکامرس به پلن تجاری نیاز دارد و ارتقای پلن بدون قطعی سایت انجام می‌شود (قیمت‌ها).
اگر فقط یک سایت معرفی، رزومه یا وبلاگ می‌خواهید، پلن پایه کافی است. اگر خدمت یا عضویت آنلاین می‌فروشید، پلن حرفه‌ای درگاه پرداخت دارد. برای فروشگاه ووکامرس هم پلن تجاری ساخته شده است.
ساخت سایت با سایت‌ساز ویسا در ۵ قدم
ساخت سایت با ویسا به نصب یا تنظیم سرور نیاز ندارد. این پنج قدم را طی می‌کنید (راهنمای ساخت سایت):
- یکی از قالب‌های آماده را انتخاب کنید. در زمان نوشتن این مطلب ۲۳ قالب شخصی، شرکتی، فروشگاهی و وبلاگی هست و دموی زندهٔ هر کدام را می‌بینید. اگر نخواستید، با وردپرس خالی شروع کنید.
- نام سایت و دامنه یا زیردامنه را وارد کنید.
- پلن مناسب کسب‌وکارتان را انتخاب کنید.
- ویسا وردپرس را نصب و SSL را فعال می‌کند.
- آدرس سایت و دسترسی پیشخوان وردپرس را تحویل بگیرید و محتوای خودتان را جایگزین کنید.
بعد از آن، متن‌ها، رنگ‌ها، عکس‌ها و چیدمان بخش‌ها را از پیشخوان وردپرس عوض می‌کنید. قالب هم بخشی از وردپرس سایت شماست و هر وقت خواستید قالب دیگری نصب می‌کنید.
سؤال‌های متداول
سایت‌ساز برای سئو ضعیف‌تر از وردپرس است؟
به نوع سایت‌ساز بستگی دارد. در سایت‌ساز بسته، فقط تنظیمات سئویی را دارید که سرویس ساخته است. سایت‌ساز وردپرسی مثل ویسا خودش وردپرس است. پس افزونه‌های سئوی وردپرس و همان کنترل روی عنوان، توضیحات و آدرس صفحه‌ها را در اختیار دارید.
اگر بعداً بخواهم از ویسا بروم، سایتم را از دست می‌دهم؟
نه. سایت شما وردپرس استاندارد است. با ابزار برون‌بری وردپرس محتوا را می‌برید و با افزونه‌های انتقال کل سایت را، با قالب و تنظیمات، به هر هاست وردپرسی دیگری منتقل می‌کنید. اگر افزونهٔ انتقال تنظیم خاصی در سرور لازم داشت، اول با پشتیبانی هماهنگ کنید. پیش از هر انتقال هم یک بکاپ دستی از داشبورد ویسا بگیرید.
وردپرس رایگان است؛ پس چرا برای سایت‌ساز پول بدهم؟
خود نرم‌افزار وردپرس رایگان است، ولی سایت وردپرسی رایگان نیست. هاست، دامنه، قالب و افزونه‌های پولی و وقتی که صرف نصب، به‌روزرسانی و بکاپ می‌کنید هزینهٔ واقعی سایت است. در سایت‌ساز وردپرسی، هزینهٔ میزبانی و وقت نصب، SSL و بکاپ در اشتراک ماهانه جمع می‌شود. دامنه و افزونه‌ها یا قالب‌های پولی را جدا حساب کنید.
بالاخره وردپرس یا سایت‌ساز؟
اگر تیم فنی دارید یا به دسترسی مستقیم سرور نیاز دارید، وردپرس را روی هاست خودتان راه بیندازید. اگر می‌خواهید سایت زود آماده شود و کارهای سرور، SSL و بکاپ را کس دیگری انجام دهد، سایت‌ساز انتخاب بهتری است. بین سایت‌سازها هم، سایت‌ساز وردپرسی شما را به امکانات یک سرویس بسته محدود نمی‌کند.
قالب‌های ویسا را ببینید و پلن مناسبتان را از صفحهٔ قیمت‌ها انتخاب کنید. ویسا وردپرس را نصب می‌کند و آدرس سایت و دسترسی پیشخوان را تحویلتان می‌دهد. سؤالی دارید؟ از صفحهٔ تماس بپرسید یا دربارهٔ تیم ویسا بیشتر بخوانید.
تیم محصول و مهندسی ویسا